agriculture Success story in marathi, Yamini Ambilwade from Nagpur is doing business successfully of art materials made by cow dung powder. | Agrowon

शेण पावडरपासून कलात्मक वस्तूंची निर्मिती, देशी गायींच्या आवडीचे व्यवसायात रूपांतर

विनोद इंगोले
शनिवार, 19 ऑक्टोबर 2019

अशी केली बाजारपेठ विकसित
पुण्यातील एका मित्राने शेणापासून पणत्या, दिवे व अन्य उत्पादनांना मागणी असल्याचे सांगत तुम्ही तयार करून देणार का असे विचारसे. इथेच अशी उत्पादने तयार करण्याला चालना मिळाली. आज नातेवाईक, परिचित, व्हॉटस ॲप ग्रुप यांच्या माध्यमातून उत्पादनांचे ‘प्रमोशन’ होते. अनेकवेळा पुरेशा मनुष्यबळाअभावी मागणीची पूर्तता करणे शक्‍य होत नसल्याचे यामिनीताई सांगतात. गणपती, नवरात्री तसेच दिवाळीच्या काळात उत्पादनांना मागणी अधिक राहते असेही त्या म्हणाल्या.

सुमारे ३८ देशी गायींचे संगोपन करीत नागपूर येथील यामिनी निलेश अंबिलवादे यांनी आपल्या या आवडीचे रूपांतर व्यवसायात केले आहे. शेणापासून दिवे, कलात्मक व दैनंदिन गरजेच्या वस्तू, मूर्ती आदींची कुशलपूर्ण निर्मिती त्यांनी केली आहे. कमी किंमतीत उपलब्ध केलेल्या या उत्पादनांना ग्राहकांकडून चांगली मागणी आहे. संपूर्ण कुटुंबाची या व्यवसायात साथ असून सुमारे १९ जणांसाठी त्यातून रोजगारनिर्मितीही झाली आहे.
 
अमरावती जिल्ह्यातील मोर्शी हे माहेरघर असलेल्या यामिनी अंबीलवाडे नागपूर येथे राहतात. वकील निलेश अंबीलवाडे यांच्याशी त्यांचा विवाह झाला. आवडीपोटी दोन देशी गायींचा सांभाळ हे कुटुंब करीत होते. देवलापार (जि. नागपूर) येथील गोविज्ञान संशोधन केंद्राशी निलेश यांचा संपर्क होता. एकेदिवशी या दांपत्याला केंद्राला भेट देण्याचा योग आला. तेथे तीन दिवसीय शिबिरात यामिनीताई सहभागी झाल्या. त्या वेळी भोपाळ येथील प्रशिक्षकाने शेण, गोमूत्रापासून तयार होणाऱ्या विविध उत्पादनांची माहिती दिली. हेच प्रशिक्षण आयुष्याला कलाटणी देणारे ठरले असे यामिनीताई सांगतात. सुरेश ढवले, सुनील मानसिंहका यांचे मार्गदर्शनही महत्त्वाचे ठरले.

व्यवसायाची वाटचाल
आपल्या गोसंगोपनाच्या आवडीचे रूपांतर यामिनीताईंनी व्यवसायात करायचे ठरवले. कारण केवळ पैसे कमावणे हा हेतू नव्हताच. तर देशी गोवंशाला चालना, पर्यावरण संवर्धन, ग्राहकांना किफायतशीर दरांत वस्तू उपलब्ध करणे असे विविध हेतू त्यांनी ठेवले. गायींची संख्या वाढविताना शेणापासून विविध उत्पादने तयार करण्यास सुरवात केली. पूर्वीपासूनच कलाकौशल्याची हातोटी जपल्याने कलात्मक वस्तू तयार करणे फार अडचणीचे गेले नाही.

गोसंगोपन

  • सध्या मोर्शी येथे सुमारे ३० गायींचे संगोपन. बहुतांश गीर, दोन राठी, एक लाल कंधारी
  • नागपूर येथील घरात गोकुटी उभारली आहे. या ठिकाणी साहिवाल गाय आणि वासराचे संवर्धन होते.
  • विरली (जि. नागपूर) येथे सहा ते सात गायी

दृष्टिक्षेपात व्यवसाय... 
प्रक्रियायुक्त शेणाचा वापर
उत्पादनांच्या निर्मितीपूर्वी शेणातील पाणी वेगळे करण्यात येते. या प्रक्रियेला चार दिवस लागतात. त्यानंतर ते छोट्या गिरणीतून बारीक केले जाते. त्याचे जुने यंत्र १२ हजार रुपयांना खरेदी केले आहे. तयार झालेल्या पावडरपासून उत्पादने बनविली जातात.

शेणापासून तयार होणारी उत्पादने

  • धूपबत्ती प्रतिपाकीट दहा नग- २३ रुपये.
  • दिवे- पाच रुपये प्रतिनग
  • गोमूत्र ३० मिली- १० रु.
  • मूर्ती- ५०० रुपयांपासून २५०० रुपयांपर्यंत किंमती.
  • गेल्यावर्षी ३२३ तर यंदा २७१ मूर्तीनिर्मिती व विक्री

अन्य कलात्मक वस्तू
की स्टॅंड, फोटो फ्रेम, पेन स्टॅंड, तोरण, फोटो हार, जपमाळ, की रिंग, छोटी कुंडी, डेकोरेटीव्ह माठ, तुपाचे दिवे. (किंमती १५० ते २०० रुपयांपुढे)

पर्यावरणपूरक दिवे
शेणापासून तयार केलेले हे दिवे एकदाच वापरता येतात. ते पर्यावरणपूरक असल्याने त्याला अधिक मागणी आहे. एकदाच त्याचा वापर करता येतो. संपूर्ण जळून गेल्यानंतर त्याचे राखेत रूपांतर होते. त्यानंतर भांडी घासण्यासाठी किंवा कुंडीत खत म्हणूनही त्याचा वापर होतो.

अशी केली बाजारपेठ विकसित
पुण्यातील एका मित्राने शेणापासून पणत्या, दिवे व अन्य उत्पादनांना मागणी असल्याचे सांगत तुम्ही तयार करून देणार का असे विचारसे. इथेच अशी उत्पादने तयार करण्याला चालना मिळाली. आज नातेवाईक, परिचित, व्हॉटस ॲप ग्रुप यांच्या माध्यमातून उत्पादनांचे ‘प्रमोशन’ होते. अनेकवेळा पुरेशा मनुष्यबळाअभावी मागणीची पूर्तता करणे शक्‍य होत नसल्याचे यामिनीताई सांगतात. गणपती, नवरात्री तसेच दिवाळीच्या काळात उत्पादनांना मागणी अधिक राहते असेही त्या म्हणाल्या.

घरातील सर्वांचे योगदान
सुमन गो उद्योग, मोर्शी या ब्रॅण्डखाली उत्पादनांची विक्री होते. अर्थात नोंदणी अद्याप केलेली नाही. यामिनीताईंना संपूर्ण व्यवसायात आई, पतीसह वहिनी प्रतीक्षा नगरकर, गिरीश, राम, शाम ही भावंडे व्यवसायात आपापल्या जबाबदाऱ्या सांभाळतात. त्यातूनच व्यवसाय प्रगतिपथावर आहे. यामिनीताईंचे वडील निवृत्त पशुवैद्यक असल्याने ते वैद्यकीय जबाबदारी सांभाळतात.

रोजगारनिर्मिती
व्यवसायाच्या माध्यमातून सुमारे १९ जणांना स्थानिक रोजगार उपलब्ध झाला आहे. हनुमान नगर येथे अनाथ मुलींचा आश्रम आहे. तेथील मुलींना या व्यवसायाच्या माध्यमातून रोजगार देण्याचेही प्रस्तावित आहे. त्यासाठी उत्पादने तयार करण्याचे प्रशिक्षण त्यांना देण्यात येणार आहे.

दूध, तुपाचीही किफायतशीर विक्री
शेणापासून तयार केलेल्या सर्वच उत्पादनांच्या किंमती अत्यंत कमी वा रास्त ठेवल्या आहेत. त्याचबरोबर देशी दूध देखील ७० रुपये प्रतिलिटर दराने विकले जाते. त्याची दररोज सुमारे चार लिटरपर्यंतच विक्री होते. काही प्रमाणात ताक तर तूपही केवळ १२०० रुपये प्रतिकिलो दराने देण्यात येते.

संपर्क-  यामिनी निलेश अंबिलवादे- ९३२६४६५४०९


फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
अकरा ‘सेन्सर्स’ सह ‘वेदर स्टेशन’ द्वारे...वडाळी नजीक (ता.निफाड, जि. नाशिक) येथील रोशन...
शेळीपालन, श्‍वान, देशी कोंबडीपालनातून...शेळीपालन, मग श्‍वानपालन व आता देशी कोंबडीपालन अशी...
कलिंगड, भातशेतीसोबत ब्रॉयलर पक्षांची...सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील पेंडूर कनकवाडी येथील दीपक...
शेतकरी नियोजन- कपाशीच्या पिकाला खत...सध्या माझे कापसाचे पीक ६० दिवसांचे झाले असून...
उमाताईंनी मिळवली आयुष्याची भाकरी गाडीवर फिरून ज्वारीच्या कडक भाकरीची विक्री करत...
गुणवत्ता अन् विश्वासाचा ब्रॅण्ड ः...प्रथम गुणवत्तापूर्ण आणि दर्जेदार सीताफळ उत्पादक...
संजीवनी गटाचे रास्त दरात खात्रीशीर...नाशिक जिल्ह्यातील मोह (ता.सिन्नर) येथील तरुण...
शेतकऱ्यांसाठी ‘दीपस्तंभ’ ठरलेली...मानोरी (ता. राहुरी, जि. नगर) येथील कृषीभूषण डाॅ....
पिराचीवाडी झाली उपक्रमशील गावकोल्हापूर जिल्ह्यातील पिराचीवाडी(ता.कागल) हे...
प्रयोगशीलतेला प्रयत्नवादाची जोड फळबाग...पुणे जिल्ह्यात धालेवाडी (ता. पुरंदर) येथील संदीप...
बारमाही भाजीपाला शेतीतून आर्थिक बळकटीमेहू (जि.जळगाव) येथील अनिल अर्जून पाटील यांनी २१...
गोठवलेले शहाळ्यातील पाणी... तेही...शहाळ्यातील पाणी आपण नेहमी पितो. मात्र, तेच...
वैद्यांनी जपला यांत्रिकीकरणाचा वारसागरज ही शोधाचा जननी असते. त्यातूनच निंभोरा बोडखा (...
प्रतिकूल हवामानात घडवली बीबीएफ’...जालना कृषी विज्ञान केंद्र, खरपुडी-जालना (केव्हीके...
भाजीपाला शेतीतून अर्थकारणाला गतीडोंगरगाव (ता.जि.अकोला) शिवारातील योगेश नागापुरे...
कीडनाशकांवरील बंदी- शेतकऱ्यांसाठी तारक...केंद्रीय कृषी मंत्रालयाने २७ कीडनाशकांवर बंदी...
कुक्कुटपालन, भात रोपवाटिका व्यवसायातून...विंग (ता. खंडाळा,जि.सातारा)  गावातील तेरा...
सोयाबीनच्या बीजोत्पादनाचा ‘मृदगंध’सोलापूर जिल्ह्यात पांगरी (ता.बार्शी) येथील मृदगंध...
खपली गहू बिस्किटे, हळद पावडर उद्योगात...दसनूर (जि.जळगाव) येथील वैशाली प्रभाकर पाटील यांनी...
एकात्मिक शेतीतून वरूडकरांची शाश्‍वत...हंगामी पिकांसह फळबागा, पूरक उद्योगांची जोड,...