agrowon news in marathi, problem in maize research center, Maharashtra | Agrowon

मका संशोधन केंद्राच्या उभारणीतील ग्रहण कायम
टीम अॅग्रोवन
रविवार, 10 जून 2018

औरंगाबाद : औरंगाबाद जिल्ह्यात स्वतंत्र मका संशोधन केंद्र व्हावे यासाठीचा प्रस्ताव पुन्हा पहिल्या पाढ्यावर आला आहे. शासनाने यासंदर्भातील पाठपुरावा व प्रस्तावाला अनुसरून निर्णय घेताना मका पिकाच्या संशोधीत वाणाच्या लागवडीसाठी व संशोधनासाठी जागा देऊ केली. परंतू यासंबंधीच्या प्रस्तावातील आवश्‍यक यंत्रणा व निधीची तरतूद आदींविषयीच्या बाबी अनुत्तरीत ठेवून मराठवाडा व विदर्भातील जिल्ह्यांसाठी आवश्‍यक असलेल्या मका संशोधन केंद्राचा प्रश्न पुन्हा एकदा भिजत ठेवल्याचेच चित्र आहे.

औरंगाबाद : औरंगाबाद जिल्ह्यात स्वतंत्र मका संशोधन केंद्र व्हावे यासाठीचा प्रस्ताव पुन्हा पहिल्या पाढ्यावर आला आहे. शासनाने यासंदर्भातील पाठपुरावा व प्रस्तावाला अनुसरून निर्णय घेताना मका पिकाच्या संशोधीत वाणाच्या लागवडीसाठी व संशोधनासाठी जागा देऊ केली. परंतू यासंबंधीच्या प्रस्तावातील आवश्‍यक यंत्रणा व निधीची तरतूद आदींविषयीच्या बाबी अनुत्तरीत ठेवून मराठवाडा व विदर्भातील जिल्ह्यांसाठी आवश्‍यक असलेल्या मका संशोधन केंद्राचा प्रश्न पुन्हा एकदा भिजत ठेवल्याचेच चित्र आहे.

राज्यात जवळपास नऊ लाख एकवीस हजार हेक्‍टरवर मका लागवड केली जाते. 2015-16 मध्ये हे क्षेत्र 10 लाख 67 हजार हेक्‍टर, 2016-17 मध्ये 9 लाख 21 हजार हेक्‍टर होते. मराठवाड्यातील औरंगाबाद, जालना या प्रमुख दोन मका उत्पादक जिल्ह्यासह उर्वरित जिल्ह्यांमध्ये जवळपास 2 लाख 80 हजार हेक्‍टरवर मकाची लागवड होते. राज्याची मकाची हेक्‍टरी उत्पादकता जवळपास 32 क्‍विंटल आहे.

औरंगाबाद जिल्ह्याची मका उत्पादकता जवळपास 35 क्‍विंटलपर्यंत असल्याचे जाणकार सांगतात. मक्याचे राज्यातील क्षेत्र पाहून राज्यात कोल्हापूर येथे मका संशोधन केंद्राची सुरवात करण्यात आली. या केंद्राच्या माध्यमातून आजवर जवळपास सहा वाणं प्रसारीत करण्यात आले. शिवाय कुपोषणावर उपाय आणि पशुखाद्यासाठी 2008 पासून मकाच्या विविध जातीविषयी या केंद्राच्या माध्यमातून अभ्यास सुरू आहे. केंद्र शासन पुरस्कृत असलेल्या या केंद्राच्या माध्यमातून चार ठिकाणी चाचण्या घेण्याचे काम केले जाते. शीत, समशितोष्ण व उष्ण प्रकारच्या भौगोलिक वातावरणात येणाऱ्या मक्याचे क्षेत्र मराठवाड्यात झपाट्याने वाढले आहे.

औरंगाबाद जिल्ह्यातच दीड लाख हेक्‍टरवर असलेले मक्याचे क्षेत्र मराठवाड्यात जवळपास तीन लाख हेक्‍टरवर विस्तारले आहे. खरिपाबरोबरच रब्बीतही मक्याची लागवड मराठवाड्यात केली जाते. मुळात मराठवाड्यातील व लगतच्या विदर्भाच्या जिल्ह्यातील वातावरण, भौगोलिक परिस्थिती शेतकऱ्यांचा वाढता कल याचा विचार करून वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाच्या माध्यमातून औरंगाबाद जिल्ह्यातील खुल्ताबाद तालुक्‍यांतर्गत येत असलेल्या गल्लेबोरगाव येथील तालुका बीजगुणन केंद्रात मका संशोधन केंद्र देण्याची मागणी करणारा प्रस्ताव 2013 मध्ये शासनदरबारी पाठविण्यात आला होता.

त्याला विविध माध्यमातून पाठपुराव्याची जोड देण्यात आली होती. वर्षभरापूर्वी दिवंगत कृषिमंत्री पांडुरंग फुंडकर यांच्यासोबत यासंदर्भात झालेल्या बैठकीत त्यांनी मराठवाडा व विदर्भातील मका उत्पादक शेतकऱ्यांची गरज ओळखून याला केंद्राकडून सहकार्य न मिळाल्यास प्रसंगी गल्लेबोरगावात मका संशोधन केंद्र राज्याच्या निधीतून चालविण्याबाबत सकारात्मकता दर्शविली होती. त्यामुळे औरंगाबाद जिल्ह्यात मका संशोधन केंद्र सुरू होण्याच्या आशा पल्लवित झाल्या होत्या.

परंतू शासनाच्या कृषी, पशुसंवर्धन, दुग्ध व्यवसाय विकास व मत्स्य व्यवसाय विभागाने 2 जून 2018 ला निर्गमीत केलेल्या शासन निर्णयाने पुन्हा एकदा गल्लेबोरगावात मका संशोधन केंद्र सुरू करण्याच्या आशेला पहिल्या पायरीवर आणून ठेवल्याचे चित्र आहे. या निर्णयातून गल्लेबोरगाव येथील तालुका बिजगुणन केंद्राच्या एकूण 20.80 हेक्‍टर क्षेत्रापैकी काही क्षेत्राचा वापर वनामकृवि परभणीला मका पिकाच्या संशोधीत वाणाच्या लागवडीसाठी व संशोधनासाठी वापरण्यास मंजुरी दिली आहे.

शिवाय मका संशोधनाकरिता आवश्‍यक असलेले मनुष्यबळ, यंत्र सामग्री आदी बाबी बिजगुणन केंद्र प्रमुख तसेच औरंगाबादचे अधीक्षक कृषी अधिकारी यांनी वनामकृविस उपलब्ध करून देण्याचे स्पष्ट केले आहे. बदल्यात वाणाची लागवड, संशोधन, देखभाल, काढणी, आदीसाठी येणारा खर्च वनामकृविने शासकीय निकषाप्रमाणे कृषी विभागास देण्याचे म्हटले आहे. त्यामुळे पाच वर्षातील पाठपुराव्यादरम्यान झालेल्या अनेक प्रश्नोत्तरानंतर आता पुन्हा उपस्थित होत असलेल्या प्रश्नांमुळे आवश्‍यक असलेल्या मका संशोधन केंद्राचं नेमक काय असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.

तीन कोटी ६२ लाखांचा निधी प्रस्तावित
वनामकृविच्या कार्यकारी परिषदेने घेतलेल्या ठरावानंतर कृषी परिषदेच्या 87 व्या बैठकीत मका संशोधन केंद्राचा प्रस्ताव होता. या प्रस्तावात या केंद्रासाठी पाच वर्षाकरिता २३ पदे ज्यामध्ये मका पैदासकार, सहायक मका पैदासकार, सहायक मका विद्यावेत्ता, सहायक मका कीटकशास्त्रज्ञ, वरिष्ठ संशोधन सहायक, कृषी सहायक, कनिष्ठ लिपिक, बैलवाला आदींचा समावेश होता. त्यासाठी 3 कोटी 62 लाख 71 हजार खर्च प्रस्तावित करण्यात आला होता. तशी शिफारस कृषी परिषदेने केली होती. तालुका बीजगुणन केंद्रात इमारत उपलब्ध असल्याने केंद्रास मंजुरी मिळाली तर लागलीच प्रयोगशाळा सुरू करण्याची तयारी दर्शविण्यात आली होती.
 

इतर अॅग्रो विशेष
युवा कृषी कौशल्य विकासासाठी सहकार्य करारपुणे ः आंतरराष्ट्रीय युवा कौशल्य दिनाचे औचित्य...
महाराष्ट्राला ‘स्किल कॅपिटल' बनवावेः...मुंबई ः महाराष्ट्र शासनाच्या छत्रपती राजाराम...
कोकण, घाटमाथ्यावर हलक्या सरींचा अंदाज पुणे ः  उत्तर भारतामध्ये असलेल्या कमी...
तीन हजार शेतकऱ्यांच्या मूल्यांकनाचा...कोल्हापूर ः कृषी कौशल्य विकास प्रशिक्षण पूर्ण...
सांगली जिल्ह्यातील द्राक्ष उत्पादकांचे...सांगली : जिल्ह्यातील एक हजारांवर द्राक्ष उत्पादक...
कर्जमाफीतील तक्रार निवारणासाठी समिती...पुणे ः छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
विविध तंत्रांच्या वापरातून प्रयोगशील...भोसी (जि. हिंगोली) येथील गोरखनाथ हाडोळे विविध...
उत्कृष्ठ व्यवस्थापनातून खरीप कांद्याचे...बुलडाणा जिल्ह्यातील डोणगाव येथील आखाडे कुटुंबाने...
‘पक्षाघाता’च्या साथीत कायदा बासनात"व्हेन मेन आर प्युअर लॉज आर युजलेस. व्हेन मेन आर...
चिंता वाढविणारी उघडीपराज्यात मॉन्सूनच्या पावसाचा काहीसा जोर कमी झाला...
ऊन-सावल्यांच्या खेळात पावसाची दडी;...पुणे : मॉन्सून सक्रिय नसल्याने राज्याच्या बहुतांश...
पीकविम्यासाठी आतापर्यंत साडेतीन लाख...पुणे  : पंतप्रधान पीकविमा योजनेसाठी चालू...
कमी खर्चात वाइननिर्मितीचे तंत्र विकसित...पुणे : महाराष्ट्र विज्ञान वर्धिनीच्या आघारकर...
शेंगासोबतच शेवग्याची पावडर ठरतेय...संपूर्ण २० एकर क्षेत्रांमध्ये शेवगा लागवडीचा...
मराठवाड्यात दुष्काळाची धग कायमऔरंगाबाद : पावसाळा सुरू होऊन महिना उलटला,...
मराठा उमेदवारांच्या खुल्या प्रवर्गातील...मुंबईः मराठा आरक्षणाला स्थगिती असताना खुल्या...
मराठवाड्यात ४८ टक्‍के पेरणी; पिके...औरंगाबाद : मराठवाड्यातील खरिपाच्या ४९ लाख ९६...
बिस्किटउद्योगातून आर्थिक प्रगतीमौजे सांगाव (ता. कागल, जि. कोल्हापूर) येथील...
शेती, शिक्षण अन् ग्रामविकासात ‘वसुधा’...धुळे येथील वन्य सुस्थापन धारा (वसुधा) ही...
।। जातो माघारी पंढरीनाथा । तुझे दर्शन...पंढरपूर, जि. सोलापूर सावळ्या विठुरायाचे दर्शन आणि...