शेतकरी नियोजन रेशीम शेती

मागील काही वर्षांत परभणी तसेच हिंगोली, नांदेड या जिल्ह्यांतील शेतकरी रेशीम शेतीकडे वळले आहेत. चॉकी (बाल्यकीटक)द्वारे दर्जेदार कोष उत्पादन मिळत असल्यामुळे चॉकीची मागणी वाढली आहे. ही संधी ओळखून बंधूसोबत २०१३ मध्ये मिनी चॉकी रेअरिंग सेंटर सुरू केले.
शेतकरी नियोजन रेशीम शेती
संगोपनगृहामध्ये कोश निर्मिती

मागील काही वर्षांत परभणी तसेच हिंगोली, नांदेड या जिल्ह्यांतील शेतकरी रेशीम शेतीकडे वळले आहेत. चॉकी (बाल्यकीटक)द्वारे दर्जेदार कोष उत्पादन मिळत असल्यामुळे चॉकीची मागणी वाढली आहे. ही संधी ओळखून बंधूसोबत २०१३ मध्ये मिनी चॉकी रेअरिंग सेंटर सुरू केले. शेतकरी :  अनिल मारुती सोलव गाव : बरबडी (ता. पूर्णा, जि. परभणी) एकूण क्षेत्र : २२ एकर तुती लागवड :  ८ एकर बरबडी (ता. पूर्णा, जि. परभणी) येथे आमच्या एकत्रित कुटुंबाची २२ एकर शेती आहे. एक एकर क्षेत्रावर २००९ मध्ये तुती लागवड करून रेशीम शेतीस सुरुवात केली. यातून महिन्याकाठी शाश्‍वत उत्पन्न मिळू लागल्यामुळे तुती लागवड टप्प्याटप्प्याने वाढविली. आता १२ एकरांपर्यंत तुती लागवडीचा विस्तार केला. परंतु दुष्काळी परिस्थितीमुळे ४ एकर तुती मोडली.   पहिली ४ वर्षे कोष उत्पादनावर भर दिला. त्यातून या व्यवसायातील बारकावे समजले. सुरुवातीला १०० अंडीपुंजांपासून ७० ते ७५ किलोपर्यंत रेशीम कोष उत्पादन मिळायचे. उत्पादित कोषाची बंगळूर जवळच्या रामनगरम येथील बाजारपेठेत विक्री केली जात असे. मागील काही वर्षांत परभणी तसेच हिंगोली, नांदेड या जिल्ह्यांतील शेतकरी रेशीम शेतीकडे वळले आहेत. चॉकी (बाल्यकीटक)द्वारे दर्जेदार कोष उत्पादन मिळत असल्यामुळे चॉकीची मागणी वाढली आहे. ही संधी ओळखून बंधूसोबत २०१३ मध्ये मिनी चॉकी रेअरिंग सेंटर सुरू केले. त्यासाठी रेशीम कोष उत्पादन थोडे कमी केले. पुढे २०१८ मध्ये बंंधू श्रीधर सोलव यांनी कर्नाटकातील म्हैसूर येथील संस्थेत चॉकी सेंटर व्यवस्थापनावरील प्रशिक्षण घेत मॉडेल चॉकी सेंटर सुरू केले. त्यासाठी शेतात पक्के संगोपनगृहाची (क्षमता साडेआठ हजार अंडीपुंज)  उभारणी केली. त्यातून परभणी, नांदेड, लातूर, बीड, तसेच हिंगोली जिल्ह्यांतील रेशीम कोष उत्पादकांना १५ दिवस आधी मागणी घेऊन चॉकीचा (बाल्य अवस्थेतील कीटकांचा) पुरवठा केला जातो. आता विदर्भातील तसेच शेजारील तेलंगणा राज्यातील शेतकऱ्यांकडूनही चॉकीला मागणी आहे. 

  • अंडीपुंजाचे हॅचिंग झाल्यानंतर दोन मोल्ट अवस्थेतील बाल्य रेशीम कीटकांना १० दिवसांचा कालावधी लागतो. बाल्यावस्थेतील कीटकांचे संगोपन काळजीपूर्वक करावे लागते. या अवस्थेत रोगांचा प्रादुर्भाव झाल्यास संपूर्ण बॅच बाद होण्याचा धोका असतो. 
  • रोगमुक्त, गुणवत्तापूर्ण चॉकी उत्पादन हीच दर्जेदार रेशीम कोष उत्पादनाची पहिली पायरी आहे. दुसऱ्या अवस्थेतील मोल्टनंतर १२ तासांच्या आत संबंधित शेतकऱ्यांपर्यंत चॉकी पोहोचविली जाते.  त्यानंतर पुढील बॅचचे नियोजन सुरू होते.
  • सध्या प्रति शेकडा चॉकीचा दर हा २२०० रुपये इतका आहे. यासोबतच शेतकऱ्यांकडून १०० रुपये वाहतूक खर्च घेतला जातो.
  • तुती बागेचे व्यवस्थापन... तुती बागेत वर्षातून दोन वेळा एकरी दोन ट्रॉली शेणखत दिले जाते. पहिली मात्रा मे महिन्याच्या शेवटी, तर दुसरी सप्टेंबर महिन्यात दिली जाते.  चॉकी गेल्यानंतर तुती बागेतील कामांवर भर दिला जातो. संगोपनगृह निर्जंतुकीकरण... रेशीम शेती व्यवसायामध्ये संगोपनगृहाची स्वच्छता, निर्जंतुकीकरण या बाबी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. चॉकी पोहोचविल्यानंतर संगोपनगृह आणि ट्रेचे फॉर्मेलिन, ब्लिचिंग पावडर, तसेच अन्य शिफारशीत घटकांद्वारे निर्जंतुकीकरण केले जाते. त्यानंतर साध्या पाण्याने धुऊन घेतले जाते. मागील महिन्यात केलेली कामे... साधारण ७ नोव्हेंबरला १९०० अंडीपुंज आले होते. त्यांचे १३ नोव्हेंबरला हॅचिंग झाले. दुसरा मोल्ट निघाल्यानंतर २२ नोव्हेंबरला १०० अंडीपुंज कोषनिर्मितीसाठी शेडमध्ये घेतले. तुती पानांवर कीटकांचे फीडिंग सुरू केले. साधारण १२ डिसेंबरला कोष निर्मितीस सुरुवात होऊन १७  डिसेंबरपर्यंत कोष तयार झाले. तयार कोषाची काढणी १८ आणि १९ डिसेंबर रोजी केली. साधारण ६० किलो कोष उत्पादन मिळाले. ते पुढे रामनगरम येथील मार्केटमध्ये विक्रीसाठी पाठविले. त्यास प्रतिकिलो ७५० रुपये इतका दर मिळाला. त्यानंतर शेडचे निर्जंतुकीकरण आणि तुती बागेची छाटणी केली. पुढील महिनाभराचे नियोजन  पुढील बॅचसाठी दर्जेदार पाने उपलब्ध व्हावीत, यासाठी तुती बागेत आंतरमशागतीच्या कामांचे नियोजन आहे. त्यानंतर युरिया आणि डीएपी खताची मात्रा देऊन सिंचन दिले जाईल. साधारण २० जानेवारीला सुमारे साडेतीन हजार चॉकीची बॅच घेण्याचे नियोजन आहे. - अनिल सोलव,  ९९२३३८३०१७  

    Read the latest agriculture news in Marathi and watch Agriculture videos on Agrowon. Get the latest updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Agriculture Jugad, and Farmer Success Stories.

    ताज्या घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम आणि टेलिग्रामवर आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.

    Related Stories

    No stories found.