farmers agricultural news marathi take a precaution about artificial insemination pune maharashtra | Agrowon

गायी, म्हशींचे कृत्रिम रेतन करताना राहावे दक्ष

टीम अॅग्रोवन
गुरुवार, 5 डिसेंबर 2019

पुणे  : गाय, म्हशीला कृत्रिम रेतन करताना पशुपालकांनी अतिशय दक्ष राहवे. रेतमात्रा वापरताना त्याचा दर्जा, जात आणि कोणत्या वळूची रेतमात्रा वापरली आहे, त्याचे प्रमाणपत्र, कृत्रिम रेतन करणाऱ्याची विश्‍वासार्हता आणि सेवेचा दर्जा याबाबत जागरूक रहावे, असे आवाहन पशुसंवर्धन आयुक्तालयाच्या वतीने करण्यात आले आहे. 

पुणे  : गाय, म्हशीला कृत्रिम रेतन करताना पशुपालकांनी अतिशय दक्ष राहवे. रेतमात्रा वापरताना त्याचा दर्जा, जात आणि कोणत्या वळूची रेतमात्रा वापरली आहे, त्याचे प्रमाणपत्र, कृत्रिम रेतन करणाऱ्याची विश्‍वासार्हता आणि सेवेचा दर्जा याबाबत जागरूक रहावे, असे आवाहन पशुसंवर्धन आयुक्तालयाच्या वतीने करण्यात आले आहे. 

याबाबत माहिती देताना पशुधन विकास महामंडळाचे कार्यकारी संचालक डॉ. धनंजय परकाळे म्हणाले, की गाई, म्हशींचा योग्य माज पशुपालकांना ओळखता आला पाहिजे. केवळ काही प्राथमिक लक्षणांवरून पशुपालकांनी खासगी कृत्रिम रेतन करणाऱ्यांना बोलावू नये. काहीवेळा कृत्रिम रेतन करणारे व्यक्ती अप्रशिक्षित असल्याने त्यांना जनावरांचा योग्य माज ओळखता येत नाही. त्यामुळे केवळ व्यवसाय करायचा आहे, गोठ्यावर जाण्या-येण्याचे शूल्क वसूल करायचे म्हणून काहीवेळा खासगी व्यावसायिक गरज नसतानादेखील रेतन करून, पैसे घेऊन जातात.

पशुवैद्यकीय क्षेत्राचे पुरेसे ज्ञान नसल्याने अशास्त्रीय पद्धतीने गर्भाशय हाताळले जाते. त्यामुळे गाय, म्हैस वारंवार उलटण्याचे प्रकार घडतात. यामध्ये आरोग्याचा प्रश्‍न निर्माण होतो. दुसऱ्या बाजूला गाय, म्हैस गाभण न राहिल्याने पशुपालकाचा खर्च वाढतो आणि पुढील माजाची वाट पहावी लागते. असे सातत्याने झाल्यास पशुपालक याचा दोष कृत्रिम रेतन करणाऱ्या खासगी व्यक्तीला न देता जनावराला देऊन विक्री करतो.   

आजही बऱ्याच ठिकाणी रेतमात्रांची साठवणूक, हाताळणी गांभीर्याने होत नसल्याचे दिसून येत आहे. याबाबत डॉ. परकाळे म्हणाले, की रेतमात्रा ही उणे १९६ अंश सेल्सिअस तापमानाला द्रव नायट्रोजनमध्ये पूर्ण बुडालेल्या अवस्थेत संरक्षित ठेवणे गरजेचे असते. अनेक वेळा त्याचे तापमान आणि पूर्णपणे नायट्रोजनमध्ये ती बुडवलेली नसते. यामुळे शुक्राणुंची हालचाल कमी होऊन, दर्जा खालावतो. यामुळे देखील गाय, म्हैस गाभण राहण्यास अडचणी निर्माण होतात.

जनावराच्या तापमानानुसार ३७ अंश सेल्सिअसला रेतमात्रा वापरायची असते. द्रव नायट्रोजनमधून रेतमात्रा काढल्यानंतर ती ३७ अंश सेल्सिअस तापमानाच्या पाण्यात ३० सेकंद ठेऊन तापमान नियंत्रणात आणल्यानंतर रेतनासाठी वापरावी. मात्र या कार्यपद्धतीचा वापर फार कमी प्रमाणात होत असल्याने जनावरांच्या आरोग्याचा प्रश्‍न निर्माण होण्याचे प्रमाण मोठे आहे.

रेतमात्रा ज्या गनद्वारे वापरली जाते, ती गन निर्जंतूक केलेली नसते. तसेच त्या गनसाठी प्लॅस्टिकचे आवरणदेखील वापरले जात नाही. कृत्रिम रेतन करणाऱ्या व्यक्ती दुचाकीवरून गावोगावी फिरत असताना रेतनाच्या गनवर धूळ बसून त्यावर जंतुसंसर्ग झालेला असतो. हा जंतू संसर्ग गाई, म्हशीला झाल्याने जनावर उलटणे, गर्भाची चांगली वाढ न होणे, विकृती वाढणे असे प्रकार घडतात. त्यामुळे पशुपालकांनी कृत्रीम रेतन करताना शास्त्रीय बाबींचा आग्रह धरावा, असे डॉ. परकाळे म्हणाले. 


इतर ताज्या घडामोडी
मक्यापासून निर्मित जैवप्लॅस्टिकचा...मक्यातील स्टार्च आणि अन्य नैसर्गिक घटकांचा वापर...
जुन्या बागेमध्ये घडाच्या विकासाकडे लक्ष...द्राक्ष बागेमध्ये सध्या वातावरण चांगले असले, तरी...
औरंगाबाद विभागात उसाचे तीन लाख मेट्रिक...औरंगाबाद : या गाळप हंगामात ९ डिसेंबर अखेरपर्यंत...
औरंगाबाद जिल्ह्यात गव्हावर आढळला...औरंगाबाद : जिल्ह्यातील गव्हाच्या पिकावर खोडमाशीचा...
नावातील त्रुटी दुरुस्तीसाठी...वाशीम : पंतप्रधान शेतकरी सन्मान निधी योजनेअंतर्गत...
रत्नागिरी जिल्ह्यात खरिपाच्या विमा...रत्नागिरी : शेतकऱ्यांना नुकसानभरपाई मिळावी,...
शिरोळ, हातकणंगले तालुक्यांत ऊस...कोल्हापूर : ऊस वाहतूकदारांना नऊ टक्के वाढ...
‘नासाका’ सुरू करण्यासाठी शरद पवारांना...नाशिक : ‘नासाका’ पुन्हा सुरू व्हावा यासाठी दिल्ली...
कृषिपंपांना कॅपॅसिटर बसवा, ऑटो स्विचचा...नाशिक : वीजपुरवठा सुरू झाल्यानंतर कृषिपंप तत्काळ...
नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत दोन...नांदेड : नांदेड, परभणी, हिंगोली जिल्ह्यांत...
पीकविम्याच्या भरपाईसाठी प्रस्ताव पाठवा...सोलापूर : उत्तर सोलापूर, नरखेड, मार्डी, शेळगी,...
पुणे विभागातील १७०० गावांमधील भूजल...पुणे  ः यंदा मुबलक प्रमाणात पाऊस झाला असला,...
नगर जिल्ह्यातील कारखान्यांकडून पावणेसात...नगर  ः जिल्ह्यात १४ सहकारी व नऊ खासगी असे...
नवीन लाल कांद्याच्या दरात चढ-उतारनाशिक: अतिवृष्टीमुळे अनेक खरीप कांदा लागवडी बाधित...
कांदा दरवाढीनंतर कोबीला आले ‘अच्छे दिन’कोल्हापूर : कांद्याचे दर वाढल्याने हॉटेल...
भंडारा : शेतकऱ्यांना आज होणार विमा...मुंबई : भंडारा जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना खरीप २०१९...
...म्हणून सहा एकरांवरील द्राक्षबागेवर...नाशिक  : निफाड तालुक्यातील सोनेवाडी येथे...
राज्याला केंद्राकडून १५ हजार कोटी येणे...मुंबई  :  वस्तू व सेवा कर (जीएसटी)...
शिवनेरीवरून कर्जमाफीची घोषणा होण्याची...पुणे  ः मुख्यमंत्री उद्धव ठाकरे आज (गुरुवारी...
पंकजा मुंडे यांच्या स्वाभिमान...बीड  : लोकनेते गोपीनाथ मुंडे यांच्या...