शेवगा पिकावरील कीड-रोगाचे व्यवस्थापन

शेवगा हे पीक तुलनेने काटक असल्याने कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव कमी असतो. मात्र शेतामध्ये पोषक वातावरण निर्माण झाल्यास खालील रोग व किडींचा प्रादुर्भाव दिसून येतो.
शेवगा पिकावरील कीड-रोगाचे व्यवस्थापन
शेवग्यावरील मूळकूज आणि भूरी रोगाचा प्रादुर्भाव.

शेवगा हे पीक तुलनेने काटक असल्याने कीड व रोगांचा प्रादुर्भाव कमी असतो. मात्र शेतामध्ये पोषक वातावरण निर्माण झाल्यास खालील रोग व किडींचा प्रादुर्भाव दिसून येतो. शेवगा पिकावर येणाऱ्या मुख्य किडी फुलकिडे  या किडीची पिले आणि प्रौढ कोवळी पाने आणि शेंगांचा पृष्ठभाग खरवडतात. त्यातून रस शोषून घेतात, त्यामुळे पानांवर आणि शेंगावर चट्टे पडतात. शेंगांचा आकार वेडावाकडा होतो. फुलकिड्यांनी खरवडलेल्या भागांवर बुरशींचा प्रादुर्भाव होऊन रोगांचा प्रादुर्भाव वाढू शकतो. शेंगांची प्रत खराब होते. उपाय 

  •  लागवडीच्या वेळी जमिनीमध्ये निंबोळी पेंडीचा वापर करावा. (प्रमाण ः साधारणतः १२०० ते १५०० किलो प्रति हेक्टरी) 
  •   शेतामध्ये प्रति एकरी ३० निळे चिकट सापळे लावावेत. 
  • फुलकिडे दिसू लागल्याबरोबर करंज तेल १ मिलि प्रति लिटर या प्रमाणे फवारावे. किंवा 
  • जैविक कीडनाशक मेटाऱ्हायझियम ॲनीसोप्ली (फुले मेटाऱ्हायझियम) भुकटी ५ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यातून फवारावे.
  • लाल कोळी 

  • शेंड्याकडील पानांवर ही कीड झुपक्यामध्ये आढळून येते. 
  • अतिशय बारीक आणि लाल रंगाचे हे कोळी कोवळ्या पानांतून रस शोषून घेतात. त्यामुळे पिकांची पाने आकसतात, चुरमुडतात. पानांच्या खालच्या बाजूस तांबूस रंग येतो. शेंगांची प्रत खराब होते.
  • उपाय 

  • प्रादुर्भाव दिसू लागल्याबरोबर करंज तेल १० मिलि किंवा निंबोळी तेल २० मिलि प्रति १० लिटर पाणी या प्रमाणात १० मिलि ॲडज्युएंट सोबत मिसळून फवारावे किंवा 
  • जैविक कीडनाशक लेकॅनिसिलीअम लेकॅनी (फुले बगीसाईड) ५ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यातून फवारावे.
  • खोड आणि फांद्या पोखरणारी अळी  अळी झाडाचे खोड पोखरून आत शिरते. झाड कमकुवत होते आणि खोडावर छिद्रे दिसतात. छिद्राभोवती अळीची भुस्सामिश्रित विष्ठा दिसून येते. उत्पादनात घट येते. उपाय  क्लोरपायरिफॉस २.५ मिलि प्रति लिटर द्रावण खोडाला पडलेल्या छिद्रामध्ये टाकून छिद्र कापसाच्या बोळ्याने अथवा चिखलाने बंद करावे.  पाने गुंडाळणारी अळी 

  • या किडीची अळी शेवग्याची पाने व फुले यांचे नुकसान करते. पानांची आणि फुलांची मोठ्या प्रमाणात गळ होते. अळी शेंगाचे देखील नुकसान करते. 
  • उपाय : या किडीचा प्रादुर्भाव दिसून येताच ५ टक्के निंबोळी अर्क किंवा ॲझाडिरेक्टीन (१० हजार पीपीएम) २ ते ३ मि.लि. प्रति लिटर या प्रमाणे फवारणी करावी. अधून-मधून बागेतील अळीने गुंडाळलेली पाने गोळा करून नष्ट करावीत.
  • मुख्य रोग मूळकूज किंवा खोडकूज खोडाजवळ जास्त काळ ओलावा राहिल्यास किंवा खोडावर सतत पाणी पडत राहिल्यास खोडकूज होऊन झाडे मरतात. उपाय 

  • लागवडीपूर्वी जमिनीमध्ये प्रति १०० किलो कुजलेल्या शेणखतामध्ये ८ ते १० किलो ट्रायकोडर्मा प्लस रात्रभर मुरवून दुसऱ्या दिवशी वापर करावा. 
  • खोडाजवळ सतत पाणी पडणार नाही याची काळजी घ्यावी. त्यासाठी ड्रीपर झाडापासून दूर राहतील, हे पाहावे. 
  • उभ्या पिकामध्ये झाडांची खोडकूज होऊन मर होण्यास सुरुवात झाल्यावर, फोसेटील एएल किंवा मेटॅलॅक्झील + मॅन्कोझेब (संयुक्त बुरशीनाशक) यापैकी एक बुरशीनाशक ५०० ग्रॅम प्रति २००  लिटर पाण्यात मिसळून प्रति एकरी ठिबकद्वारे सोडावे.
  • भुरी  पानांवर आणि फळांवर पांढऱ्या रंगाची बुरशी आढळून येते. यामुळे पाने पिवळसर पडून वाळून जातात. पाने आणि फुले यांची गळ होते. पिकाची वाढ खुंटते. उपाय 

  • भुरी रोगाचा प्रादुर्भाव दिसू लागल्याबरोबर, गंधक (पाण्यात विरघळणारे ८० टक्के) २ ग्रॅम प्रति लिटर पाणी या प्रमाणात पिकावर फवारणी करावी.
  • प्रादुर्भाव जास्त असल्यास, हेक्झाकोनॅझोल ०.५ मिलि प्रति लिटर पाणी या प्रमाणे फवारणी करावी. 
  • ठिबकमधून मायक्लोब्यूटॅनील ५० ग्रॅम किंवा ॲझॉक्सिस्ट्रोबीन १०० मिलि प्रति २००  लिटर पाणी या प्रमाणे मिसळून प्रति एकरी  सोडावे.
  • - सोमनाथ पवार,  ९९२२५७२९३०, (सहायक प्राध्यापक, कीटकशास्त्र विभाग, महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ, राहुरी)

    Read the latest agriculture news in Marathi and watch Agriculture videos on Agrowon. Get the latest updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Agriculture Jugad, and Farmer Success Stories.

    ताज्या घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम आणि टेलिग्रामवर आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.

    Related Stories

    No stories found.