उष्ण तापमानातही तग धरुन राहणारे गव्हाचे वाण विकसित

तीन वर्षांच्या प्रात्यक्षिकानंतर 'पुसा अहिल्या' पुढच्या हंगामात संबंधित राज्यांतील शेतकऱ्यांना लागवडीसाठी उपलब्ध करून दिले जाणार आहे. आयसीएआरच्या (ICAR) संशोधकांनी दिलेल्या माहितीनुसार शेतकरी डिसेंबर अथवा जानेवारीतही 'पुसा अहिल्या' वाणाची लागवड करू शकतात.
उष्ण तापमानातही तग धरुन राहणारे गव्हाचे वाण विकसित
Pusa AhilyaAgrowon

मार्च महिन्यातील उष्णतेच्या लाटेमुळे यंदा देशातील गहू उत्पादनात मोठी घट झाली आहे. या पार्श्वभूमीवर भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या (ICAR) संशोधकांनी गव्हाचे उष्णतेला प्रतिकारक म्हणजे उच्च तापमानातही तग धरु शकणारे (heat-resistant) वाण विकसित केले आहे.

'एचआय १६३४' (पुसा अहिल्या) असे या वाणाचे नाव आहे. पश्चिमेकडील राजस्थान, गुजरात तसेच मध्यप्रदेश आणि उत्तर प्रदेश या राज्यासाठी या वाणाची शिफारस करण्यात आली आहे. तीन वर्ष उत्पादन चाचण्या घेतल्यानंतर 'पुसा अहिल्या' पुढील हंगामात संबंधित राज्यांमध्ये प्रसारित केले जाणार आहे.

आयसीएआरच्या (ICAR) संशोधकांनी दिलेल्या माहितीनुसार डिसेंबर किंवा जानेवारीतही 'पुसा अहिल्या' वाणाची लागवड करता येते. हे वाण अवघ्या १०० दिवसांत तयार होते. म्हणजे मार्च महिन्यात पीक हातात येते. साधारणतः ऑक्टोबर-नोव्हेंबर दरम्यान गहू लागवड होते आणि मार्च-एप्रिलमध्ये कापणी केली जाते.

'एचआय १६३४' किंवा 'पुसा अहिल्या' हे वाण कमी कालावधीत तयार होणारे वाण असल्यामुळे जे शेतकरी डिसेंबर अथवा जानेवारी महिन्यात बटाटा किंवा अन्य पिकानंतर लागवड करणार आहेत, त्यांच्यासाठी हे वाण उत्तम पर्याय असल्याचे मध्य प्रदेशातील आयसीएआरच्या (ICAR) भारतीय तेलबीया संशोधन संस्थेतील (IIOR) संशोधक दिव्या अंबाती यांनी सांगीतले.

दिव्या अंबाती आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनीच 'पुसा अहिल्या' हे वाण विकसित केले आहे. विशेष म्हणजे या वाणाच्या गव्हापासून चपातीसोबतच ब्रेड, बिस्कीटसारखे बेकरी उत्पादनेही बनवता येऊ शकत असल्याचे अंबाती यांनी सांगीतले.

यावर्षी अनेक पिकांना मार्च ते एप्रिल महिन्यातील उष्णतेच्या लाटेचा फटका बसला. विशेषतः देशातील गहू उत्पादनावर परिणाम झाला. गहू उत्पादनातील घट आणि दरवाढीच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने गेल्या महिन्यात निर्यातबंदीचा निर्णय घेतला. हवामान बदलासोबतच सरकारला अन्न सुरक्षेचेही आव्हान पेलायचे आहे. अशा परिस्थीतीत पिकाची बदलत्या हवामानात तग धरून राहणारी वाणे विकसित करणे गरजेचे झाले आहे.

काय आहे 'पुसा अहिल्या'ची खासियत ?

हे वाण उष्णतेला प्रतिकारक असून अधिक उत्पादनक्षम आहे. १०० दिवसात तयार होते. हेक्टरी ७०.६ क्विंटल उत्पादन देत असल्याचे आयसीएआरच्या (ICAR) भारतीय भात संशोधन केंद्राचे (IIRR) प्रमुख शास्त्रज्ञ एस.व्ही.साईप्रसाद यांनी सांगीतले.

पंजाबमधील शेतकऱ्यांनी २०२२ साली सरासरी गव्हाचे हेक्टरी ४२ क्विंटल उत्पादन घेतले आहे. त्यापूर्वी त्यांना हेक्टरी ४८ क्विंटल उत्पादन मिळाले होते. त्या तुलनेत शेतकऱ्यांनी 'पुसा अहिल्या' वाण वापरल्यास त्यांना अधिकचे उत्पादन घेता येणार आहे. 'पुसा अहिल्या'प्रमाणेच संशोधकांनी एचआय १६३४ (पुसा बंकूला) हे वाण विकसित केले आहे. नोव्हेंबरमध्ये या वाणाची लागवड केली जाऊ शकते. या वाणापासून हेक्टरी ७२ क्विंटल उत्पादन मिळू शकते.

Read the latest agriculture news in Marathi and watch Agriculture videos on Agrowon. Get the latest updates on Market Intelligence, Market updates, Bazar Bhav, Agriculture Jugad, and Farmer Success Stories.

ताज्या घडामोडींसाठी फेसबुक, ट्विटर, इन्स्टाग्राम आणि टेलिग्रामवर आम्हाला फॉलो करा. तसेच, ॲग्रोवनच्या यूट्यूब चॅनेलला आजच सबस्क्राइब करा.

Related Stories

No stories found.
Agrowon
www.agrowon.com