agriculture story in marathi, introduction of briquette machine | Agrowon

खते देण्यासाठी ब्रिकेटस टोकण यंत्र

डॉ. एस. जी. पवार, डॉ. एन. एन. देशमुख
शुक्रवार, 17 ऑगस्ट 2018

सध्या विदर्भातील भात उत्पादक पट्ट्यामध्ये भाताची लागवड व सुरवातीची खते देण्याची कामे सुरू आहेत. त्याचप्रमाणे कोकणासह उर्वरित राज्यामध्ये लागवडीनंतर एक महिना उलटत आला आहे. या भागामध्ये खताचा दुसरा हप्ता देण्याची वेळ आहे. भाताला खते देण्यासाठी ब्रिकेट्स टोकण यंत्राचा वापर उपयुक्त ठरू शकतो.
 

सध्या विदर्भातील भात उत्पादक पट्ट्यामध्ये भाताची लागवड व सुरवातीची खते देण्याची कामे सुरू आहेत. त्याचप्रमाणे कोकणासह उर्वरित राज्यामध्ये लागवडीनंतर एक महिना उलटत आला आहे. या भागामध्ये खताचा दुसरा हप्ता देण्याची वेळ आहे. भाताला खते देण्यासाठी ब्रिकेट्स टोकण यंत्राचा वापर उपयुक्त ठरू शकतो.
 

भात पिकासाठी मुख्य अन्नद्रव्ये नत्र, स्फुरद आणि पालाश यांची गरज असते. भात हे एकमेव पीक अमोनिकल स्वरूपात नत्राचे शोषण करते. सध्या खते फेकून देण्याची पद्धत राबवली जाते. त्यामुळे खते जमिनीच्या वरील थरामध्ये पडतात. भातात असलेल्या पाण्यासोबत ती वाहून जातात. पिकास उपलब्ध होत नाहीत. त्यासाठी स्फुरदयुक्त युरीया ब्रिकेट्स स्वरूपातील खतांचा वापर करणे आवश्यक आहे.
सुधारित डीएपी- युरिया ब्रिकेटिंग मशिनच्या साह्याने युरिया ६० टक्के आणि डीएपी ४० टक्के या मिश्रणावर दाब देऊन त्याच्या गोळ्या बनवण्यात येतात. प्रत्येक गोळीचे वजन २.७ ग्रॅम असते. हेक्टरी १७० किलो नत्र आणि २९ किलो स्फुरद आवश्यक असते.

ब्रिकेट्स टोकण यंत्र वापरण्याची पद्धत
कमरेभोवती प्लॅस्टिक पिशवी बांधून, त्यात एक किलोपर्यंत ब्रिकेट्स घ्याव्यात. रोप लागवडीनंतर दुसऱ्या दिवशी प्रत्येक चार रोपांच्या मध्ये एक खत गोळी ५ ते ६ सेंमी खोल रोवावी. त्यासाठी पॅडल बारची हालचाल वर खाली सहजरीत्या होत असल्याची खात्री करावी. कोरड्या हाताने पिशवीतून एका वेळी एक ब्रिकेट घेऊन ती टोकणयंत्राद्वारे चौकोनात रोवावी.

फायदे

  • अवजार निर्मितीसाठी पीव्हीसी पाइपचा वापर केला आहे. ते वजनाला हलके असून काम सोपे होते.
  • जमिनीतील ब्रिकेट्स रोवण्यासाठी खाली वाकावे लागत नाही. त्यामुळे श्रम आणि वेळेची बचत होते.
  • खताच्या वापरात ४० टक्क्यांपर्यंत बचत होते.
  • उत्पादनामध्ये २० ते ३५ टक्क्यापर्यंत वाढ होते.
  • खते पाण्यातून वाहून जाणे रोखले जाते. पर्यायाने पाण्यातील प्रदूषण कमी होण्यास मदत होते.

संपर्क : डॉ. एस. जी. पवार, ७०२८९७८१३५
(कृषी विज्ञान केंद्र, हिवरा, गोंदिया)

 


इतर टेक्नोवन
बहुपयोगी पॉवर टिलरपॉवर टिलरमधील रोटोव्हेटरचा वापर नांगरट, ढेकळे...
ठिबक सिंचनातील पंप निवडीसाठी तांत्रिक...महाराष्ट्रामध्ये शेतकरी कापूस, हळद, ऊस, संत्रा,...
धान्य साठवणीसाठी जीआयसी सायलो अधिक...काढणीपश्चात अन्नधान्यांच्या साठवणीमध्ये अधिक...
भविष्यातील आहारामध्ये असतील फुलेहीसामान्यपणे फुलांचे उत्पादन हे व्यावसायिकरीत्या...
टोमॅटो प्रक्रिया उद्योगासाठीची यंत्रेटोमॅटोमध्ये पाण्याचे प्रमाण अधिक असल्यामुळे...
छतावरील पर्जन्यजल संचय तंत्रातून १४ लाख...जालना कृषी विज्ञान केंद्राने ‘रुफ टॉप वॉटर...
धान्य, हळद साठवणुकीसाठी हर्मेटिक...हर्मेटिक तंत्रज्ञान हे धान्य, मसाले आणि हळद...
काजूच्या टरफलापासून औद्योगिक तेलनिर्मितीजिथे धागा तयार होतो, तिथेच वस्त्र तयार करण्याचा...
भारतीय शेतकऱ्यांपर्यंत नेणार जागतिक...देशात आधुनिक शेती व फळबागांचा विस्तार होत...
उस्मानाबादी शेळीच्या दुधाचा ‘शिवार सोप' आपल्याकडे शेळीपालन हे प्रामुख्याने मांसासाठी केले...
तळण पदार्थासाठी नवे तंत्र ः एअर फ्रायिंगभारतीयांमध्ये तळलेल्या पदार्थांची आवड...
स्वतःच्या गरजेनुसार यंत्रांची केली...बदलत्या काळात शेतीत मजुरांची संख्या कमी झाली....
फळांच्या व्यावसायिक प्रतवारीसाठी यंत्र...भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या केंद्रीय कृषी...
शेवाळापासून पर्यावरणपूरक दिवे...फ्रेंच जैव रसायनतज्ज्ञ पियरे कॅल्लेजा यांनी...
कृषी अवशेष, रबर यांच्या मिश्रणापासून...शहरामध्ये अंगण नसले तरी गच्ची, गॅलरीमध्ये...
तणनियंत्रणासाठी घरगुती साधनांतून तयार...वर्धा जिल्ह्यातील कासारखेडा (ता. आर्वी) येथील...
क्षारपड जमीन सुधारण्यासाठी निचरा...मुंबई येथील केंद्रीय मत्स्य शिक्षण संस्थेने...
पारंपरिक पदार्थांसाठी वातावरणरहित तळण...भारतीय लोकांना तळलेले पदार्थ मोठ्या प्रमाणात...
बायोगॅसद्वारे विद्युतनिर्मिती फायदेशीरडॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या...
एकात्मिक कीड नियंत्रणासाठी स्वयंचलित...किडीच्या एकात्मिक नियंत्रणासाठी विविध प्रकारच्या...