agricultural stories in marathi, AGROWON, bank litracy in rural area | Agrowon

बॅंकेत सारी माणसं सारखीच...
सुवर्णा गोखले
गुरुवार, 31 मे 2018

ताराबाईला कर्ज मिळालं ही बातमी वाऱ्यासारखी गावात पसरली. तारा एकटी होती म्हणून महिला विकासातून तिला पैसे मिळाले असतील, असे भिकूला वाटले. माहिती करून घ्यायला तो ताराकडे गेला, तेव्हा त्याला कळले गावातल्या राधाने काम केले. जमिनीवर बोजा चढवून हे कर्ज प्रकरण झाले. तेव्हा त्याला राहवले नाही. त्याने विचारले ‘मला पण मिळेल का गं?’ तसं ताराने त्याला राधापाशी जायला सांगितले. ‘सावकाराकडे जावत नाही, पण पैशाचं सोंग घेता येत न्हाई. पैशाशिवाय कुठलंच स्वप्न पूरं होत न्हाई!’ असं वाटायचं त्याला. आता मार्ग सापडला. तो जमिनीचे कागद घेऊन राधाकडे गेला.

ताराबाईला कर्ज मिळालं ही बातमी वाऱ्यासारखी गावात पसरली. तारा एकटी होती म्हणून महिला विकासातून तिला पैसे मिळाले असतील, असे भिकूला वाटले. माहिती करून घ्यायला तो ताराकडे गेला, तेव्हा त्याला कळले गावातल्या राधाने काम केले. जमिनीवर बोजा चढवून हे कर्ज प्रकरण झाले. तेव्हा त्याला राहवले नाही. त्याने विचारले ‘मला पण मिळेल का गं?’ तसं ताराने त्याला राधापाशी जायला सांगितले. ‘सावकाराकडे जावत नाही, पण पैशाचं सोंग घेता येत न्हाई. पैशाशिवाय कुठलंच स्वप्न पूरं होत न्हाई!’ असं वाटायचं त्याला. आता मार्ग सापडला. तो जमिनीचे कागद घेऊन राधाकडे गेला.

भिकूतात्याला राधा ओळखत होतीच. चांगल्या मनाचा, कोणाच्या अध्यात, मध्यात नसलेला... असं तिला वाटायचं. आपल्याकडे का बरं आले तात्या? ती विचार करत होती. तेवढ्यात तात्या म्हणाले, ‘वाईच जमिनीवर लोन हवं होतं तूच देतेस ना?’ म्हणून त्यांनी कागदच पुढे केले. कागद वाचून राधा म्हणाली, ‘कोणाचे कागद?’ तशी भिकुतात्या ‘माझाच की!’ म्हणाला. राधाने पूर्ण नाव विचारले तर ‘भिकाजी म्हादू दहिवले’ असे सांगितले पण कागद तर म्हादू नावाने दिसत होते. मग राधाच्या लक्षात आले की जमिनीवर नाव बापाचे होते. ‘खातेफोड केली नाही का? तुम्हाला जमिनीवर कर्ज हवं असेल तर तुमचं नाव लागेल कागदावर!’ भिकोबाचा बाप जाऊन दहा वर्षं झाली होती. आज काम करू उद्या करू म्हणून त्याचं तलाठ्याकडे जायचं राहून गेल होतं. ‘मीच तर जमीन कसतोय, मग काय हरकत आहे सायबाने त्यावर कर्ज द्यायला?’ असं त्याच म्हणणं होतं. बिचारा निराश झाला. राधा त्याला म्हणाली ‘तात्या रागाावू नका, पण कधीतरी करावं लागणार आहेच ना, मग आजच लागा की त्या कामाला!’ राधेचं हे मात्र बरोबर होतं. त्याला अगदी पटलं. ‘आपण ना योजना चोख असली तरी कागदपत्रात मार खातो बघ. कसायचं तर कशाला लागतोय कागद? त्यावाचून काही अडत न्हाई, म्हणून असं बघ’ एकीकडे पटतपण होतं.

बँकेसाठी राधाने मदत करायला सुरवात केली. पण तिला काम करावं लागत होतं, ते कुठली कागदपत्रं कशासाठी लागतात ते उलगडून सांगायचं. बँकेत नुसत्या गप्पा मारून काही काम होत नाही. सगळ्याचा पुरावा द्यावा लागतो बँकेत! हेच सारखं पटवून द्यावं लागत होतं. यंत्र खरेदीसाठी कर्ज काढायचं असं कोणी तिला म्हणालं तर पैसे दुकानदाराच्या नावाने मिळतात हे आधी सांगावं लागतं होतं. गावातल्या माणसाचं डोकं कसं चालतं ते तिला चांगलं माहिती होतं म्हणून आता तर माणसं बँकेत जायच्या आधीच तिच्याकडे येत होती. कारण एकदा सरूचा नवरा माहेरी आलेल्या त्याच्याच पोरीचं खातं काढायला बँकेत गेला. पत्ता म्हणून त्याचं रेशन कार्ड नेलं होतं, तर त्यावर पोरीचं नावच नव्हतं. साहेब म्हणाला, ‘असेल राहत तुमच्या घरात तुमची पोरगी, पण मी नाही ओळखत. तिचं नाव रेशन कार्ड वर घालून आणा, नाहीतर ज्यावर तिचे नाव आहे असे आधार कार्ड आणा!’ तसंच एकदा पाटलाची सून राधाकडे आली होती, बँकेत गुपचूप खाते काढायचं होतं. पण फोटो, रहिवासी पुरावा हवा, असे राधाने मागितले तर काय डाफरली होती? ‘मी कोणाची सून हाये म्हाहीती हाये ना?’ एवढंच बोलून तरातरा निघून गेली होती. आपल्याच सुनेने पाटलाच्या सुनेला चिडवलं असं राधाच्या सासूला तेव्हा वाटलं होतं. ‘पाटलाची सून असेल तिच्या घरी, पण बँकेत सारी माणसं सारखी. गंगुबाईला जे कागद लागले तेच सगळ्यांना लागणार’. हे घरात सांगता सांगता ती थकून गेली होती; पण जेव्हा त्याच सुनेने राधेच्या घरी सांगितले की तू सांगितलेस तेच बँकेने सांगितले. तेव्हा कुठे राधेच्या सासूची समजून निघाली होती.
गावात सगळे ओळखतात तिथे कागदाचं महत्त्व वाटत नाही. पण बँकेत काम करायचं तर चोख कागदपत्रं हवीतच, हे आपण सगळ्यांनी शिकायलाच पाहिजे.

संपर्क : सुवर्णा गोखले, ९८८१९३७२०६
(लेखिका ज्ञान प्रबोधिनी, पुणे येथे कार्यरत
आहेत.)

इतर ताज्या घडामोडी
रत्नागिरी जिल्ह्याला पावसाने झोडपलेरत्नागिरी ः मुसळधार पावसाने जिल्ह्याला चांगलेच...
गोसे खुर्दमधून होणार चार हजार हेक्‍टरवर...चंद्रपूर ः धानपट्ट्यात पावसाअभावी अस्वस्थता आहे....
नाशिक जिल्ह्यात धरणांच्या तपासणीसाठी...नाशिक : जिल्ह्यातील धरणांच्या सुरक्षितेतसाठी...
पेठ तालुक्यात जमिनीतून निघताहेत...नाशिक : पेठ तालुक्यातील निरगुडे गावात दोन...
जळगावात लाल कांद्याचे दर आणि आवक टिकूनजळगाव ः जिल्ह्यातील प्रमुख बाजार, उपबाजारांमध्ये...
नाशिकमध्ये हिरवी मिरची प्रतिक्विंटल...नाशिक ः नाशिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये चालू...
पुणे, नगर जिल्ह्यात पावसाअभावी चारा...पुणे  : पावसाळ्यात जनावरांसाठी चाऱ्याची अडचण...
`स्वाभिमानी`चे नाशिक जिल्हा बॅंकेसमोर...नाशिक : जिल्हा बँक ही शेतकऱ्यांची बँक आहे. ती...
आदित्य ठाकरेंच्या नेतृत्वाखाली...मुंबई   : युवा सेनाप्रमुख आदित्य ठाकरे...
नवती केळी दरात सुधारणाजळगाव  ः खानदेशात दर्जेदार नवती केळीच्या...
रत्नागिरीत भात लागवड अंतिम टप्प्यातरत्नागिरी   ः जिल्ह्यात उशिरा पण...
रत्नागिरी जिल्ह्यातील आठ हजार शेतकरी...रत्नागिरी : छत्रपती शिवाजी महाराज शेतकरी सन्मान...
नगर जिल्ह्यातील ४८२ गावांमध्ये...नगर  ः पावसाळ्याचा एक महिना उलटून गेला असला...
नाशिकमध्ये ७९१ कोटींच्या प्रारूप...नाशिक : पालकमंत्री गिरीश महाजन यांच्या...
दक्षिण महाराष्ट्रात देशी बेंदूर...कोल्हापूर : वर्षभर काबाडकष्ट करणाऱ्या...
सांडपाणी प्रक्रियेची ‘रीड बेड पद्धती’रीड बेड पद्धतीची सांडपाणी शुद्धीकरणाची...
‘शेतकरी सन्मान’साठी रत्नागिरीतील दीड...रत्नागिरी   : पंतप्रधान शेतकरी सन्मान...
वृक्ष संवर्धनासाठी नागरिक, कर्मचारी...परभणी ः वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी...
नांदेड जिल्ह्यात साडेपाच लाख हेक्टरवर...नांदेड ः नांदेड जिल्ह्यात यंदाच्या खरीप हंगामात...
...तर रासायनिक खते, कीटकनाशकांचे ...पुणे  ः  केंद्र सरकारच्या वतीने झिरो...